Fahri Trafik Müfettişi (FTM) Rıza E.  Emniyet Genel Müdürlüğünce fahri müfettişlere yönetmelik değişikliğiyle getirilen 70 yaş sınırlamasına ilişkin düşüncelerini, tespitlerini ve önerilerini FTM derneğine ait whatsapp grubunda yer alan üyeler ile paylaştı. Müfettiş Rıza E. paylaşımında, " Fahri Trafik Müfettişlerinde 70 yaş sınırı düzenlemesi kamu güvenliği amacı bakımından "anlaşılabilir bir gerekçeye" dayanmakla birlikte, mutlak ve otomatik uygulanması yönünden "eleştiriye" açıktır. Daha çağdaş, daha adil ve daha hukuk devletiyle uyumlu çözüm ; yaşa dayalı dışlama yerine liyakat, sağlık ve performans temelli bir değerlendirme sisteminin kurulmasıdır. Kanaatimce gerçek hukuk devleti anlayışı, bireyleri yaşlarına göre değil, görevlerini yerine getirme yeterliliklerine göre değerlendirir. Kamu yararı ile bireysel haklar arasındaki hassas denge de ancak bu şekilde korunabilir." ifadelerini  kullandı. Müfettiş Rıza E.'nin konuyla ilgili geniş kapsamlı değerlendirme içeren paylaşımında ise şu ifadeler yer aldı :  "70 Yaş Sınırı Yerine "Liyakat, Sağlık ve Performans" Esaslı Fahri Trafik Müfettişliği Modeli Üzerine Bir Yaklaşım :  Hukuk devletinde idarenin görevi yalnızca bir düzen kurmak değil, kurduğu düzenin adil, ölçülü ve toplum vicdanında karşılık bulan bir nitelik taşımasını da sağlamaktır. Fahri Trafik Müfettişlerinde 70 yaş sınırı uygulamasını değerlendirirken de kanaatimce tartışmanın merkezinde bu ilke yer almalıdır. Burada mesele, devletin trafik güvenliğini sağlama yetkisinin olup olmadığı değildir; zira devletin insan hayatını doğrudan ilgilendiren trafik güvenliği alanında gerekli tedbirleri alma hem yetkisi hem de yükümlülüğü açıktır (AY m.5, m.17). Asıl tartışmamız gereken konu , bu amaca ulaşmak için seçilen yöntemin hukuk devleti ilkeleriyle ne ölçüde uyumlu olduğudur. (AY m.2, m.13). İdarenin ileri yaşlarda dikkat, refleks, görme ve algılama kapasitesinde meydana gelebilecek değişimleri dikkate alması kamu yararı açısından kısmen anlaşılabilir bir yaklaşımdır. Ancak burada hukuk düzeninin temel ayrımı gözden kaçırılmamalıdır: "ihtimal ile kesinlik" aynı şey değildir. Bu konuya dikkatinizi çekiyorum..!  Her 70 yaşındaki bireyin görev yapma kapasitesini kaybettiğini varsaymak, ne bilimsel verilerle ne de bireysel farklılıkların gerçekliğiyle tam olarak örtüşmektedir (WHO, 2015; OECD, 2021). Bu nedenle yaşın tek başına belirleyici bir dışlama kriteri olarak kabul edilmesi ölçülülük ilkesi bakımından tartışmalıdır (AY m.13). Modern hukuk sistemlerinde yaş, çoğu zaman mutlak bir yasaklama sebebi değil, değerlendirme yapılmasını gerektiren bir gösterge olarak ele alınmaktadır. Çünkü çağdaş kamu yönetimi anlayışı kişileri yalnızca doğum tarihleri üzerinden değil; bilgi birikimi, sağlık durumu, bilişsel yeterlilik ve performans gibi objektif kriterler üzerinden değerlendirmeyi esas almaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin ve Danıştay’ın yerleşik içtihatlarında da idarenin takdir yetkisinin mutlak olmadığı, kamu yararı ve ölçülülük ilkeleriyle sınırlı olduğu açıkça vurgulanmaktadır (AY m.125; Danıştay içtihatları). Bu çerçevede "Fahri Trafik Müfettişliği" bakımından daha dengeli ve çağdaş bir modelin kurulması mümkündür. Kanaatimce 70 yaş, görevin otomatik olarak sona erdiği bir sınır değil, "yeniden değerlendirme sürecinin" başlangıcı olarak kabul edilmelidir. Öncelikle, 70 yaşını dolduran müfettişler için periyodik sağlık değerlendirmesi yapılabilir. Görme, işitme, dikkat ve bilişsel yeterlilik gibi trafik tespiti açısından kritik unsurlar objektif kriterlerle ölçülmelidir. Bu yaklaşım, yaşa değil doğrudan görevin gerektirdiği yeterliliğe odaklanır. İKİNCİ olarak, düzenli aralıklarla mevzuat güncelleme eğitimleri zorunlu hale getirilebilir. Trafik kurallarındaki değişiklikler, teknolojik gelişmeler ve denetim yöntemlerindeki yenilikler bu sayede sistem içinde sürekli güncel tutulabilir. ÜÇÜNCÜ olarak, müfettişlerin geçmiş performansları dikkate alınmalıdır. Sürekli hatalı bildirim yapan veya görev disiplinine uymayan kişiler hakkında bireysel değerlendirme yapılabilirken, görevini başarıyla sürdüren kişilerin yalnızca yaş nedeniyle sistem dışına çıkarılması önlenmelidir. Bu durum, eşitlik ilkesinin de bir gereğidir (AY m.10). DÖRDÜNCÜ olarak, idarenin takdir yetkisi daha şeffaf ve denetlenebilir hale getirilmelidir. Görevin sona erdirilmesi halinde hangi objektif kriterlerin esas alındığı açıkça ortaya konulmalı, böylece hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik güçlendirilmelidir (AY m.2, m.125). Unutulmamalıdır ki "Fahri Trafik Müfettişliği" yalnızca bir idari denetim mekanizması değil, aynı zamanda toplumun trafik güvenliğine gönüllü katılımını temsil eden önemli bir sosyal sorumluluk modelidir. Uzun yıllar boyunca deneyim kazanmış ve trafik kültürü konusunda bilinçli hale gelmiş bireylerin sistemden tamamen dışlanması, kamu hizmetinin niteliği açısından da bir kayıp doğurabilir. Devletin üst düzey yönetim ve karar alma mekanizmalarında ( Cumhurbaskani , Bakanlar , Milletvekilleri ve Üstdüzey Bürokratlar ) mutlak bir yaş sınırının bulunmaması da bu tartışmada dikkate alınması gereken bir husustur. Anayasal sistem, ileri yaşın tek başına karar verme ve yönetme yeteneğini ortadan kaldırdığı varsayımını benimsememektedir (AY m.76, m.101). Bu nedenle gönüllü bir denetim görevinde mutlak yaş sınırının uygulanması, hukuki tutarlılık açısından ayrıca değerlendirilmelidir. Buradan çıkarılması gereken sonuç, hiçbir yaş kriterinin kullanılamayacağı değildir. Aksine bazı görevlerde yaş, niteliği gereği dikkate alınabilir. Ancak bu kriterin mutlaka objektif, bilimsel ve ölçülü olması gerekir. Hukuk devletinde esas olan yaşa göre ayrım yapmak değil, görevin gerektirdiği yeterliliğe sahip kişiyi belirlemektir (AY m.2, m.13). SONUÇ OLARAK şunu diyebiliriz  ; Fahri Trafik Müfettişlerinde 70 yaş sınırı düzenlemesi kamu güvenliği amacı bakımından "anlaşılabilir bir gerekçeye" dayanmakla birlikte, mutlak ve otomatik uygulanması yönünden "eleştiriye" açıktır. Daha çağdaş, daha adil ve daha hukuk devletiyle uyumlu çözüm ; yaşa dayalı dışlama yerine liyakat, sağlık ve performans temelli bir değerlendirme sisteminin kurulmasıdır. Kanaatimce gerçek hukuk devleti anlayışı, bireyleri yaşlarına göre değil, görevlerini yerine getirme yeterliliklerine göre değerlendirir. Kamu yararı ile bireysel haklar arasındaki hassas denge de ancak bu şekilde korunabilir. Benim 70 yaş ve buna bağlı gerekçeler ile "Fahri Trafik Müfettişlerinin" görevlerinin sonlandırılması ile ilgili düşüncelerim , tespitlerim ve önerilerim  kısaca bunlardır.  Saygılarımla.. Rıza E. Genel Kaynak Araştırmalarım  :  Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982): m.2, m.5, m.10, m.13, m.17, m.76, m.101, m.123, m.125. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Ek Madde 6. Karayolları Trafik Yönetmeliği. Anayasa Mahkemesi kararları: hukuk devleti, ölçülülük, eşitlik ve idarenin takdir yetkisine ilişkin içtihatlar. Danıştay kararları: kamu yararı, objektiflik ve ölçülülük ilkelerine ilişkin yerleşik içtihatlar. World Health Organization (2015), World Report on Ageing and Health. OECD (2021), Health at a Glance. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları: ayrımcılık yasağı ve objektif ve makul gerekçe ilkesi." ** HALİS KAHRAMAN